Abela jerġa’ jġib l-appelli fuq il-mejda

Robert Abela qal li r-riforma tal-appelli tal-ippjanar se titressaq lill-Kabinett qabel tgħaddi għat-tieni qari fil-Parlament. Il-qalba tagħha hija waħda sempliċi biżżejjed biex tinftiehem minn min jgħix ħdejn sit ta’ kostruzzjoni: jekk permess ikun taħt appell, ma jkunx jista’ jibda xogħol ta’ bini jew twaqqigħ fuqu.

Jekk din tidħol fil-liġi, tkun bidla reali minn sistema li għal snin sħaħ ħalliet lill-iżviluppatur jiġri qabel id-deċiżjoni. F’Malta, ħafna drabi l-appell ma kienx mezz biex twaqqaf il-ħsara, imma biex tiddokumentaha waqt li tkun diġà qed issir. Il-ħajt ikun tela’, it-trab ikun niżel fuq il-gallariji, u l-argument legali jkun għadu miexi.

Skont id-dettalji rrappurtati minn Newsbook, it-Tribunal ikun obbligat jagħmel l-ewwel seduta fi żmien 30 jum u jagħti deċiżjoni fi żmien sitt xhur. Il-Qorti tal-Appell ikollha erba’ xhur, b’estensjoni possibbli ta’ tnejn oħra. Il-gvern għalhekk qed jipprova jwieġeb għal żewġ ilmenti li ilhom flimkien: li x-xogħol ma kellux jibda, u li l-appell jieħu wisq.

Iżda l-abbozz ma jgħidix biss “waqaf”. Jħalli wkoll tieqa miftuħa lill-Kabinett biex ineħħi jew ibiddel is-sospensjoni f’każijiet ta’ “sinifikat strateġiku” jew “interess nazzjonali”. Hawn tinsab il-mistoqsija li tagħmel differenza fil-prattika, mhux fil-konferenza tal-aħbarijiet. Min jiddeċiedi x’inhu strateġiku, u b’liema test? Mingħajr definizzjonijiet stretti, eċċezzjoni bħal din tista’ tagħti lura bi kliem wiesa’ dak li l-bqija tal-liġi tidher li qed tagħti bi dritt.

Dan mhux l-ewwel attentat. Abela kien wiegħed din il-bidla fl-2023, u verżjoni oħra kienet għaddiet mill-Kabinett qabel konsultazzjoni pubblika, iżda ma daħlitx fis-seħħ. Aktar tard il-kwistjoni ntefgħet f’pakkett usa’ ta’ riformi tal-ippjanar li qajmu reazzjoni pubblika qawwija, fost kritika li kienu qed idgħajfu d-dritt tal-appell. Il-fatt li l-gvern issa reġa’ naqqas l-ambizzjoni għal miżura aktar dejqa jgħid xi ħaġa wkoll: meta l-pakkett ikun kbir wisq, kultant trid terġa’ tibda minn dak li n-nies jifhmu mill-ewwel.

Il-Partit Nazzjonalista qal li jaqbel mas-sospensjoni awtomatika, iżda jrid li tkun mingħajr eċċezzjonijiet li jdgħajfuha. Fuq dan il-punt, il-ġlieda mhix dwar jekk l-appell għandux jeżisti. Hija dwar jekk, meta jasal il-mument sensittiv tal-iskavatur, l-appell ikunx tassew jiswa.