Ħamsa u erbgħin fil-mija fi sitt snin.

Ħamsa u erbgħin fil-mija fi sitt snin.

Dak hu ċ-ċifra li trid toqgħod magħha ftit. Mhux numru astratt ta' ekonomista, imma l-prezz ta' dar li ħafna Maltin qatt ma jistgħu jixtru. L-NSO ippubblika d-dejta din il-ġimgħa, u l-konklużjoni hi waħda biss: is-suq tal-proprjetà f'Malta mhux qed jidwi mal-bżonnijiet tan-nies, qed jidwi mal-interess ta' min diġà jippossjedi.

Sebgħa fil-mija f'sena waħda. Dak hu r-rata tal-ogħla li tidher fl-aħħar figuri. Fl-istess perjodu, is-salarji medji f'Malta żdiedu b'rata ferm iżgħar. Il-matematika mhix kumplessa: kull sena li tgħaddi, id-distanza bejn min jista' jixtri u min ma jistax tikber. U din mhix problema futura — hija realtà preżenti għal eluf ta' familji li qed jħallsu kera li kienet l-ekwivalenti ta' rata ta' ipoteka ftit snin ilu.

Nixtieq ngħid li dan hu sorpriża. Ma hux. Malta daħlet fl-Unjoni Ewropea fl-2004 bi prezz komparattivament baxx tal-proprjetà. Dak kien assi reali. Imma minflok ma nużawh biex nibnu soċjetà fejn il-proprjetà tixxerred b'mod ġust, użajnieh biex inbigħuh. Lil kull min ġie b'flus aktar minnha, bl-iskema tal-passaporti, bil-ġolden visa, bil-kumpaniji tal-iGaming li ġabu magħhom eluf ta' impjegati li kellhom bżonn fejn joqogħdu — u l-bejjiegħa ngħataw is-suq li ried.

Il-gwida ta' min jixtri proprjetà f'Malta telenka d-drittijiet u l-proċess, imma ma tistax telenka dak li tlifna: l-ideja li Malti ordinarju, li jaħdem, jista' jixtri dar fil-belt fejn trabba.

Il-Gvern ser jgħid li qed jibni aktar unitajiet ta' affording housing. Veru, qed jagħmel dan. Imma l-binja tal-unitajiet soċjali ma tistax tlaħħaq ma' suq li jiżdied b'sebgħa fil-mija fis-sena. Huwa bħal li tiġri wara tren waqt li tkun bil-mixi.

Il-bqija tal-ġurnata kienet tgħid xi ħaġa oħra dwar Malta — il-Lejliet Maltin fil-Waterfront, is-swimming bays, il-konferenza dwar it-tagħlim. Kollha tajbin. Imma dawn il-figuri tal-proprjetà huma l-istorja vera tal-ġurnata. Kull ħaġa oħra hija kulur fuq pittura li qed tinqasam.