Dawl u Dlam: Il-Verità Wara ċ-Ċifri ta' Enemalta

Enemalta qalet lill-MCESD li d-downtime fuq in-netwerk tal-medium voltage naqas b'76% mis-sena 2023 — ċifra li tinstema' tajba, u li fil-fatt hija tajba, sakemm tiftakar li dalgħodu eluf ta' Maltin sabu lilhom infushom mingħajr dawl waqt li kienu qed jistennew ir-riżultati tal-MATSEC fuq is-sistema eID tal-gvern.

Il-punt mhuwiex li l-investiment ta' €141 miljun ma ħadimx. Il-punt hu li meta s-sistema eID waqgħet — u magħha l-MyHealth, l-eCourts, l-eApps, il-MyTax, ir-reġistru tan-negozji, u s-sit tal-Awtorità tal-Ippjanar — il-Partit Nazzjonalista kien diġà talab skrutinju fuq dan is-sistema, u l-gvern għażel li jinjora t-talba. Issa, b'mod konvenjenti ħafna, Enemalta tixxandar bis-suċċessi tagħha quddiem is-sħab soċjali.

Dan huwa l-modus operandi li nafu tajjeb f'Malta: tħabbar il-progress fl-istess ġimgħa li fiha tittraspartixxu l-falliment. Iċ-ċifra ta' 76% hija reali. Il-kontradizzjoni hija wkoll reali.

Fil-baħar, il-lejl tal-Ħamis ġab aħbar differenti. Vapur tas-sajd ġie ntercettat mill-Forzi Armati ta' Malta wara li ranger-s bħal dawk li jaħdmu fil-kosta rrappurtaw operazzjoni suspettata ta' sajd illegali tat-tonn. It-tonn huwa suġġett sensitiv f'dawn l-ilmijiet — hemm kwoti, hemm regolamenti tal-UE, u hemm storja twila ta' nuqqas ta' infurzar. Li ntercettaw dan il-vapur juri li xi ħadd kien qed jagħmel xogħlu. Li t-tonn illegali għadu jinstab juri li mhux kulħadd jagħmlu.

Fid-dinja tal-kultura, Warren Galea ħa deċiżjoni kuraġġuża: ħalla l-jazz warajh, għal issa, u niżel fid-dinja tas-serialism. Mhux għażla li tagħmel suċċess kummerċjali faċli. Imma xi kultant l-artist li jisma' b'"widna miftuħa" — kif qal hu stess — jispiċċa jgħid aktar minn dak li kieku baqà fil-comfort zone tiegħu.

U mbagħad, hemm il-każ tal-meneġer tal-laboratorju fl-Università ta' Malta, li wara li l-Ombudsman tal-Edukazzjoni iddeċieda li l-apprezzament tal-2024 tagħha kien irregolari, issa ser tirċievi evalwazzjoni ġdida u ġusta. Din hija ġustizzja, iva — iżda ġustizzja li kienet teħtieġ l-intervent ta' kummissarju biex tiksibha turi kemm il-proċess intern huwa dgħajjef.

F'Malta, il-76% ta' titjib jista' jkun veru u insuffiċjenti fl-istess ħin. Dan mhux kont