Fort Manoel: Parties Betray Heritage Campaigners

Fort Manoel għandu storja li Malta għadha ma qratx bis-sħiħ. Inbena mill-Kavallieri fis-seklu tmintax fuq il-ponta ta' Manoel Island, ġie abbandunat, imħarrab, u mbagħad imwiegħed lill-poplu Malti bħala wirt li jixirqilhom. Dik il-wegħda, jidher, kellha skadenza qasira.

Il-gvern ħabbar li Fort Manoel se jintuża għal parties kbar — avvenimenti kummerċjali fuq skala mhux żgħira. Il-kampanjisti li għamlu snin jitolbu li l-fort jinbidel f'spazju pubbliku aċċessibbli, mhux f'lukanda jew f'post ta' negozju esklussiv, qalu biċ-ċar li huma traduti. "Il-pubbliku jaf x'talab. Tibdilx il-ġilda," qalu l-attivisti, b'lingwaġġ li ma jħalli l-ebda dubju dwar is-sentimenti tagħhom.

U huma għandhom raġun.

Fort Manoel mhuwiex bini ordinarju. Kull ġebla fiha memorja — tal-assedji, tal-baħar, tan-nies li ħarsu 'l barra minn dawk il-ħitan u raw l-istorja tgħaddi. Meta l-gvern jieħu sit bħal dan u jibdlu f'post fejn idoqq il-mużika fl-arja bil-lejl u jitbiegħu cocktails, mhuwiex biss kwistjoni ta' ppjanar — huwa dikjarazzjoni dwar kif dawn in-nies iħarsu lejn il-wirt. Bħala materjal. Bħala opportunità.

Il-ġimgħa stess rat ukoll il-kollass tal-impalkar f'Għajnsielem u l-kxif li Jolly Jump, il-park tal-ilma f'Kordin, fetaħ mill-ġdid mingħajr il-permessi meħtieġa — la tal-ippjanar u lanqas tal-MTA. Tlieta minn tlieta: siti li joperaw qabel ma jkolhom l-awtorizzazzjonijiet, strutturi li jaqgħu, u wirt nazzjonali jingħata lill-iktar offerent.

Il-linja li tgħaqqad dawn il-każi mhix inċidentali. Hija sistemika. F'Malta, il-permess jiġi wara l-fatt, l-accountability tiġi wara l-ħsara, u l-pubbliku jiġi mwiegħed konsultazzjoni li tispiċċa bi stqarrija tal-istampa.

Fort Manoel jista' jsir mudell ta' kif tittratta l-istorja b'dinjità. Jew jista' jsir l-aħħar eżempju ta' kif dan il-pajjiż jibgħat il-wirt tiegħu f'rental ta' lejla waħda. Dik l-għażla, għadha, teorikament, f'idejna.

Imma l-partijiet diġà ġew ippjanati.