Komino: Meta l-Esperti Jgħidu Le u l-Gvern Jgħid Iva

Il-Malta Chamber of Scientists ma titolbx ħafna — titlob risposta waħda sempliċi: liema evidenza xjentifika ġġustifika l-qtugħ tas-siġar f'Comino? L-ERA qalet li d-deċiżjonijiet tagħha jsegwu l-parir tal-esperti u l-liġi Maltija. Imma l-Kamra tax-Xjentisti rrispondiet b'mod ċar: qabel ma jinżel makkinarju wieħed fuq dik il-gżira, il-pubbliku għandu dritt ikun jaf eżattament x'qed jiġri u għaliex.

Din mhix kwistjoni teknika. Din hija kwistjoni ta' fiduċja — u f'Malta, il-fiduċja fl-istituzzjonijiet ambjentali ilha mibruġġa sew. L-ERA qiegħda tħares lura lejha nfisha bħala xhud tal-onestà tagħha stess. Dak mhux biżżejjed.

Comino hija parti mill-patrimonju naturali ta' dan il-pajjiż. Mhux ġnien privat. Mhux sit ta' żvilupp kummercjali li ninsew dwaru wara sentejn. Il-mewġ jibqa', is-siġar ma jibqgħux — u meta tibdel il-bilanċ f'ekosistema fraġli, ma ssewwiehx b'komunikat tal-istampa.

F'dan kollu, in-nies ma jaqgħux f'naħa waħda biss fuq il-kwistjonijiet ambjentali. Hemm dawk li jemmnu li l-iżvilupp huwa meħtieġ, u hemm dawk li jħarsu lejn Comino bħal l-aħħar wieħed minn dak li kien Malta qabel. Il-ġlieda mhix bejn żewġ naħat — hija bejn żewġ viżjonijiet tal-futur ta' dawn il-gżejjer.

Minn naħa oħra, il-Port tal-Ajru ta' Malta irreġistra 1.18 miljun passiġġier f'Lulju waħdu — ċifra li tirrakkonta l-istess storja tal-pressjoni li Malta qiegħda tagħmel fuqha nfisha. Iktar turisti, iktar bini, iktar żvilupp. L-ekonomista Amerikan Paul Krugman, bejn wieħed u ieħor, diġà semma lil Malta bħala eżempju ta' kif il-pajjiżi żgħar isiru parteċipanti f'"downward spiral of oligarchy" — mhux kliem ta' tifħir.

Storja mill-aħħar paġni wkoll: żiemel waqa' waqt iġri tradizzjonali f'Għawdex, u l-organizzaturi qalu li kien "aċċident normali." L-attivisti ma qablux. Dak id-dibattitu wkoll — bejn tradizzjoni u responsabbiltà — huwa riflessjoni ta' Malta akbar: x'nżommu, x'nibdlu, u min jiddeċiedi.

Il-pajjiż qiegħed jistaqsi mistoqsijiet kbar. Jistħoqqlu tweġibiet akbar minn komunikati mmaniġġjati.