Sajf Bla Dawl u Baħar Bla Ħniena: Malta f'Kriżi Doppja

Erba' stejjer, ħaġa waħda: din il-gżira żgħira qed titlef kontroll fuq dak li biet lill-Ewropa — ix-xemx, il-baħar, u l-paċi.

It-tqassim tad-dawl reġa' ħaqaq lil Malta f'nofs is-sajf, u din id-darba l-ħsara mhix biss fid-djar tal-Maltin. L-Oppożizzjoni tal-PN, b'Alex Borg f'ras l-affarijiet, qed tgħajjat għal pjan ta' carrying capacity — argument li ftit snin ilu kien jinstema' biss fil-konferenzi ambjentali u issa ntlaqa' fil-ħajja ta' kuljum ta' kull lukanda u ristorant fil-gżira. Flimkien għal Ambjent Aħjar iżidu l-livell: mhux biżżejjed li ttejjeb il-grilja tal-elettriku, trid tibni differenti. Bini reżiljenti għall-klima. Malta għandha t-teknoloġija u l-flus biex tagħmel dan. Għandha wkoll, mil-lat politiku, tradizzjoni twila ta' kif tipposponi dak li jweġġa'.

Fil-baħar, sitwazzjoni oħra li qed titħammeġ bil-mod. Koalizzjoni ta' 29 organizzazzjoni — negozji u gruppi ambjentali flimkien — qed jitolbu ħarsien immedjat tad-denfil residenzjali ta' Malta. Vapuri tar-rikreazzjoni qed ifixklu lil dawn l-annimali b'mod sistematiku. Id-denfil mhux turista — huwa resident. Jekk jisparixxi, isparixxi darba waħda. Din mhix kwistjoni sentimentali; hija kwistjoni ekonomika u etika f'daqqa.

Mbagħad hemm l-istorja li tagħmel l-ikbar ħsara lil reputazzjoni ta' Malta bħala destinazzjoni diġitali: imperu ta' dating online bl-uffiċċji hawn qed jiġi skrutinat fuq reati ta' romance scams. Maria ħallset sentejn oħla fuq kull messaġġ lil "Dan" — li ma kienx jeżisti. Il-kumpanija kienet teżisti, però. U kienet reġistrata f'Malta. Din hija l-irwejjaħ ta' dak li jiġri meta l-istat jilqa' kull forma ta' negozju online mingħajr ma jistaqsi wisq mistoqsijiet. Il-kontroll tas-settur ma bediex bil-lajl — beda jiddgħajjef bil-mod, snin ilu, meta l-flus kienu sejrin tajjeb u ħadd ma ried jiżbaljaha.

Fuq in-naħa l-oħra tal-ispettru — il-MHRA qed titlob liġijiet aktar stretti fuq l-alkoħol, l-istorbju u l-kannabis. Il-lukandieri u r-ristoranti, li snin ilu kienu jaċċettaw kull turist, issa qed jitolbu għal regoli. Il-kejl tal-ħsara wasal biex.

Nhar il-31 ta' Lulju fil-Marsa se jiġi ċċelebrat il-Jum tal-Zalzett Malti. Xi ħadd irid jibqa' jħobb il-gżira